Mały Skarb
Terapia XXI wieku
Wady słuchu
Wady słuchu
 
Co to jest niedosłuch?
 
Niedosłuchem nazywamy pogorszenie zdolności słyszenia dźwięków. W praktyce używa się również terminu obniżenie czułości słuchu. W zależności od stopnia uszkodzenia narządu słuchu wyróżnia się niedosłuch lekki, umiarkowany, znaczny, głęboki oraz głuchotę.

Niedosłuch lekki objawia się niemożnością słyszenia takich dźwięków jak szum liści, cichy szept.

W niedosłuchu umiarkowanym i znacznego stopnia pojawiają się problemy ze słyszeniem i rozumieniem mowy, nawet bardzo głośnej.

Pacjent z niedosłuchem głębokim słyszy tylko bardzo głośne dźwięki, jak np. trzaskanie drzwiami, głośny krzyk lub nie słyszy nic.
 
 
Dlaczego tak ważne jest wczesne rozpoznanie uszkodzeń słuchu?
 
Wczesne wykrywanie uszkodzeń słuchu jest zagadnieniem bardzo ważnym i stale aktualnym. Wysiłki lekarzy muszą być skierowane na stałe obniżanie granicy wieku rozpoznawania zaburzeń słuchu. Istnieje optymalny okres dla rozwoju percepcji słuchowej i wykorzystania jej dla rozwoju mowy. Za taki okres uważa się pierwszy i drugi rok życia, stąd też w tym okresie powinno zacząć się rehabilitację dziecka z uszkodzonym słuchem. Na rozwój mowy duży wpływ ma plastyczność ośrodkowego układu nerwowego. Badania naukowe wykazały, że kompensacyjne i reorganizacyjne możliwości mózgu są znacznie większe w bardzo wczesnym okresie dzieciństwa, niż w wieku późniejszym. Centralne drogi słuchowe, a zwłaszcza ośrodki korowe i podkorowe oraz drogi kojarzeniowe dojrzewają w miarę procesu mielinizacji włókien nerwowych oraz w miarę dostarczania wrażeń słuchowych. Dlatego też wrodzony niedosłuch powinien być zdiagnozowany i leczony do 6 miesiąca życia dziecka, a takie możliwości dają badania przesiewowe słuchu u noworodków i niemowląt.

 

Co może być przyczyną niedosłuchu?
 

Niedosłuch może być wrodzony, tzn. obecny już w momencie urodzenia dziecka jako skutek zaburzeń genetycznych lub czynników uszkadzających działających na płód, jak np. infekcja wirusem różyczki u matki oraz inne zakażenia wirusowe i bakteryjne. Uszkodzenie słuchu może powstać w okresie okołoporodowym, dzieciństwie lub w życiu dorosłym, mówimy wtedy o niedosłuchu nabytym. Niedosłuch nabyty może być wywołany stosowaniem leków ototoksycznych, infekcjami wirusowymi, stanami zapalnymi ucha środkowego i wewnętrznego, urazami mechanicznymi oraz nadmierną ekspozycją na hałas, itp.

 

Co może świadczyć o wadzie słuchu? Jakie są skutki niedosłuchu? 

 
 
 W zależności od okresu powstania wady słuchu u dzieci z dużym niedosłuchem obserwuje się brak rozwoju mowy lub opóźnienie rozwoju mowy oraz zaburzony rozwój psychoemocjonalny i poznawczy. Należy podkreślić, że zastosowanie we właściwym czasie rehabilitacji w aparatach słuchowych pozwala na uniknięcie większości z powyższych objawów. Mniejszy niedosłuch może powodować, że mowa dziecka jest niewyraźna, dziecko jest rozkojarzone, nie potrafi skupić uwagi na określonym zadaniu, ma trudności w nawiązywaniu kontaktów z rówieśnikami oraz osiąga gorsze wyniki w nauce. Dorośli u których pojawił się niedosłuch lub ich słuch stopniowo się pogarsza skarżą się na uczucie zatkania ucha, szum uszny, problemy z rozumieniem mowy w rozmowach z udziałem większej liczby osób oraz problemy ze zrozumieniem mowy w czasie oglądania programów telewizyjnych, słuchania radia czy rozmowy przez telefon.


 
W jaki sposób można pomóc osobom z uszkodzonym słuchem?

 
Osoby, u których podejrzewa się wadę słuchu powinny zgłosić się do lekarza otolaryngologa lub audiologa w celu potwierdzenia wady słuchu, określenia stopnia niedosłuchu i jego przyczyny oraz przeprowadzenia odpowiedniego leczenia. W przypadkach, w których wyleczenie jest niemożliwe - metodą, która pozwala na poprawę słyszenia, jest zastosowanie odpowiednich aparatów słuchowych lub implantu ślimakowego.

 
Jakie są rodzaje niedosłuchu? 

 
Biorąc pod uwagę miejsce uszkodzenia układu słuchowego, wyróżnia się cztery podstawowe rodzaje niedosłuchów: przewodzeniowy, odbiorczy, mieszany i centralny.

Upośledzenie słuchu typu przewodzeniowego jest wywołane uszkodzeniem aparatu przewodzącego dźwięki, tzn. przewodu słuchowego zewnętrznego, błony bębenkowej i/lub kosteczek słuchowych, najczęściej w wyniku stanów zapalnych, urazów oraz wad wrodzonych.

Odbiorcze uszkodzenie słuchu jest spowodowane uszkodzeniem ucha wewnętrznego (ślimaka) i/lub nerwu słuchowego.

Jeśli niedosłuch odbiorczy współistnieje z niedosłuchem przewodzeniowym powstaje wtedy niedosłuch mieszany.

Upośledzenie słuchu typu centralnego występuje w przypadku uszkodzeń dalszej części drogi słuchowej w mózgu.

Cechami charakterystycznymi niedosłuchu przewodzeniowego są: dobre rozumienie mowy przez telefon lepsze słyszenie i rozumienie mowy w hałasie niż w ciszy poprawa rozumienia mowy po wzmocnieniu dźwięku, np. po podgłośnieniu regulatora wzmocnienia w radioodbiorniku lub telewizorze zachowana kontrola własnego głosu Cechami charakterystycznymi dla odbiorczego upośledzenia słuchu są: złe rozumienie mowy przy stosunkowo dobrym słyszeniu tonów prostych ("słyszę, a nie rozumiem") znaczne pogorszenie rozumienia mowy w hałasie, przy współistnieniu wielu źródeł dźwięku lepsze słyszenie dźwięków niskich niż wysokich w życiu codziennym nieprzyjemne odczuwanie dźwięków bardzo głośnych w uchu z niedosłuchem różne odczuwanie wysokości tego samego dźwięku w obu uszach 

 
Jakim zagrożeniem dla słuchu dziecka mogą być choroby górnych dróg oddechowych?

 
 Choroby górnych dróg oddechowych są istotnie bardzo poważnym problemem w etiologii niedosłuchu. Bagatelizowane i lekceważone mogą powodować nawet duże ubytki słuchu typu przewodzeniowego. Najczęstszą przyczyną niedosłuchów w wieku przedszkolnym i szkolnym jest wysiękowe zapalenie ucha środkowego, którego podłożem są m.in. częste infekcje górnych dróg oddechowych. Istotą wysiękowego zapalenia ucha jest gromadzenie się płynu w jamie bębenkowej. 
 

Co sprzyja częstemu występowaniu wysiękowego zapalenia ucha?

 
Wystąpieniu wysiękowego zapalenia ucha środkowego u dziecka sprzyja: przerost migdałka gardłowego przewlekle lub nawracające stany zapalne gardła i nosogardła z utrzymującą się niedrożnością trąbki słuchowej, zapalenie zatok obocznych nosa alergie w zakresie górnych dróg oddechowych wady zgryzu, rozszczepy podniebienia. 

 
Jakie mogą być następstwa nieleczonego wysiękowego zapalenia ucha środkowego?

 
Nieleczone wysiękowe zapalenie ucha środkowego może prowadzić do trwałych zmian patologicznych w uchu z utrwalonym niedosłuchem. Może też być przyczyną powstania rożnych, często groźnych powikłań, jak np. przewlekłe perlakowe zapalenie ucha środkowego, wymagających operacji ucha.
 
Jakie są metody leczenia wysiękowego zapalenia ucha środkowego?
 
Ważne jest wczesne wykrycie i leczenie wysiękowego zapalenia ucha środkowego u każdego dziecka. Rozpoznanie może postawić tylko lekarz otolaryngolog.

Wysięk w uchu środkowym może być leczony zachowawczo nie dłużej niż kilka tygodni. Jeżeli nie ma tendencji do ustępowania, wykonuje się drenaż ucha, czyli założenie specjalnego drenika wentylacyjnego do błony bębenkowej.

 
Co to jest aparat słuchowy?  

 
Aparaty słuchowe są to urządzenia, które wzmacniają dźwięk do poziomu, który może być słyszany przez osobę z uszkodzonym słuchem. Typowe aparaty słuchowe można podzielić na dwie zasadnicze części.

Pierwsza z nich - część elektroakustyczna - składa się z przetwornika odbiorczego, układu elektronicznego oraz przetwornika nadawczego. Przetwornik odbiorczy jest to miniaturowy mikrofon, który zamienia falę akustyczną odebraną z otoczenia na sygnał elektryczny. Sygnał ten jest następnie w odpowiedni sposób przetwarzany, po czym zostaje ponownie zamieniony na sygnał akustyczny przez miniaturowy głośnik. Układ elektroniczny, przetwarzający sygnał, stanowi zasadniczą część aparatu słuchowego. Jego podstawową rolą jest wzmacnianie sygnału pochodzącego od przetwornika odbiorczego. Ze względu na specyficzne właściwości zaburzeń słuchu, konstrukcja takiego wzmacniacza różni się w sposób istotny od układów wzmacniających stosowanych do innych celów. Wymienione wcześniej trzy elementy są zwykle umieszczane we wspólnej obudowie.

Druga część aparatu słuchowego - akustyczna, składa się z rożka, przewodu doprowadzającego oraz wkładki usznej. Jej zadaniem jest doprowadzenie wzmocnionego dźwięku w pobliże błony bębenkowej.
 

Kto może być narażony na uszkodzenie słuchu?

 
Osoby, które przebywają w hałasie o dużym natężeniu lub przez dłuższy okres czasu, są narażone na powstawanie ubytków słuchu. Dotyczy to zarówno osób pracujących w warunkach hałasu i wibracji, jak i młodzieży, często uczęszczającej na koncerty rockowe czy słuchającej głośnej muzyki za pomocą słuchawek. Są osoby szczególnie podatne na uszkadzające działanie hałasu czy wibracji.
 

Zaburzenia słuchu mogą być przyczyną wad wymowy?

Mowa to nie tylko zdolność mówienia, ale przede wszystkim umiejętność rozumienia wypowiedzi. Dziecko słysząc mowę otoczenia zaczyna ją rozumieć i naśladować, aż wreszcie samo zaczyna tworzyć wypowiedzi. Jeżeli dopływ informacji na skutek uszkodzenia narządu słuchu jest ograniczony, rozwój mowy może w ogóle się nie rozpocząć lub ulec znacznemu opóźnieniu.